सुगंधी तेलं शतकानुशतके वापरात आहेत. चिंता आणि नैराश्य असो, किंवा संधिवात आणि ॲलर्जी असो, सुगंधी तेलं या सर्वांवर मात करू शकतात. त्यामुळे जिवाणू संसर्गाशी लढण्यासाठी सुगंधी तेलांचा वापर करण्याची कल्पना काही नवीन नाही. रोगजनक जिवाणू आणि विषाणूंपासून ते बुरशीपर्यंत, विविध रोगांशी लढण्यासाठी त्यांचा वापर केला गेला आहे. पुरावे दर्शवतात की जिवाणूनाशक सुगंधी तेलं औषध-प्रतिकारशक्ती निर्माण न करता जिवाणूंना प्रभावीपणे मारू शकतात. हा एक उत्कृष्ट जिवाणूनाशक आणि सूक्ष्मजीवनाशक स्रोत आहे.

क्लिनिकल प्रॅक्टिसमध्ये आणि वैद्यकीय साहित्यानुसार असे आढळून आले आहे की, ओरेगॅनो, दालचिनी, थाईम आणि टी ट्री इसेन्शिअल ऑइल हे जिवाणू संसर्गाविरुद्ध सर्वात प्रभावी जिवाणूनाशक इसेन्शिअल ऑइल आहेत.

१. दालचिनीचे इसेन्शियल ऑइल

लोकांना दालचिनीची चव तर आवडतेच, पण ती मानवांसाठी एक आरोग्यवर्धक पूरकदेखील आहे. तिचा वापर अनेकदा बेक केलेल्या पदार्थांमध्ये आणि ग्लूटेन-मुक्त ओटमीलमध्ये केला जातो. तुम्हाला हे माहित असणे आवश्यक आहे की, प्रत्येक वेळी तुम्ही तिचे सेवन करता तेव्हा, ती प्रत्यक्षात शरीरातील संभाव्य हानिकारक जीवाणूंशी लढत असते.

२. थाइम इसेन्शियल ऑइल

थाईम इसेन्शियल ऑइल एक उत्तम जीवाणूनाशक आहे. युनिव्हर्सिटी ऑफ टेनेसीच्या अन्न विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभागाने दुधात आढळणाऱ्या साल्मोनेला नावाच्या जीवाणूंवरील त्याच्या परिणामाचे मूल्यांकन करण्यासाठी संशोधन केले. दालचिनीच्या इसेन्शियल ऑइलप्रमाणेच, GRAS लोगो (अन्न सुरक्षेसाठीचे यूएस एफडीए लेबल, ज्याचा अर्थ "खाण्यायोग्य सुरक्षित पदार्थ" असा होतो) असलेले थाईम इसेन्शियल ऑइल जीवाणूंवर टाकले जाते.

या अभ्यासाचे निष्कर्ष 'इंटरनॅशनल जर्नल ऑफ फूड मायक्रोबायोलॉजी' मध्ये प्रकाशित झाले. संशोधनाच्या निष्कर्षांनुसार, थाइम इसेन्शियल ऑइलचा अँटीमायक्रोबियल प्रिझर्व्हेटिव्ह (सूक्ष्मजीवविरोधी संरक्षक) म्हणून वापर करून, आपल्या शरीराला जीवाणूंपासून वाचवण्यासाठी 'नॅनोइमल्शन्स' हा एक महत्त्वाचा पर्याय ठरू शकतो.

३. ओरेगॅनो इसेन्शियल ऑइल

विशेष म्हणजे, प्रमाणित प्रतिजैविकांना जीवाणूंनी दिलेला प्रतिकार ही आरोग्य क्षेत्रात एक मोठी समस्या बनली आहे. यामुळे, हानिकारक जीवाणूंशी लढण्यासाठी एक संभाव्य पर्याय म्हणून लोकांनी वनस्पतींकडे अधिक लक्ष देण्यास सुरुवात केली आहे. अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की, ओरेगॅनोचे इसेन्शियल ऑइल आणि सिल्व्हर नॅनोपार्टिकल्स (ज्यांना कोलाइडल सिल्व्हर असेही म्हणतात) काही प्रतिरोधी जीवाणूंच्या प्रकारांविरुद्ध तीव्र जीवाणूनाशक क्रिया करतात.

निकालांवरून असे दिसून आले की, एकल उपचार किंवा एकत्रित उपचार या दोन्हीमुळे जिवाणूंची घनता कमी झाली आणि पेशी नष्ट करून जिवाणूविरोधी क्रिया साधली गेली. एकंदरीत, हे निकाल सूचित करतात की संसर्ग नियंत्रणासाठी ओरेगॅनो इसेन्शियल ऑइलचा पर्याय म्हणून वापर केला जाऊ शकतो.

४. टी ट्री इसेन्शियल ऑइल

टी ट्री इसेन्शियल ऑइल जीवाणूंशी लढण्यासाठी एक उत्तम पर्याय आहे. एका अभ्यासात असे दिसून आले आहे की, युकॅलिप्टस इसेन्शियल ऑइलमध्ये मिसळलेले टी ट्री इसेन्शियल ऑइल ई. कोलाय आणि स्टॅफिलोकोकल संसर्ग प्रभावीपणे रोखू शकते आणि सर्दीमुळे होणाऱ्या ब्राँकायटिसशी लढण्यास मदत करते. वापरानंतर, त्याचा त्वरित परिणाम दिसून येतो आणि २४ तासांपर्यंत त्याचा प्रभाव टिकून राहतो. याचा अर्थ असा की, वापरादरम्यान सुरुवातीला पेशींमध्ये प्रतिक्रिया होते, परंतु हे इसेन्शियल ऑइल शरीरात आपले कार्य करत राहते, त्यामुळे ते एक उत्तम जीवाणूनाशक आहे.

अत्यावश्यक तेलांचे जीवाणूनाशक गुणधर्म हे प्रतिजैविके आणि रासायनिक निर्जंतुकीकरणापेक्षा वेगळे असतात. अत्यावश्यक तेले प्रत्यक्षात जीवाणूंची पुनरुत्पादन करण्याची आणि संसर्ग करण्याची क्षमता नष्ट करतात, परंतु ते मरत नाहीत, त्यामुळे त्यांच्यामध्ये प्रतिकारशक्ती विकसित होत नाही.